Freesprocessen in houtbewerking

Waar geschaafd wordt, vallen spaanders – dat geldt ook voor de „opvolger“ van de klassieke schaafmachine, de tegenwoordig veelgebruikte computergestuurde freesmachine. Met moderne freesgereedschappen kun je een groot aantal bewerkingen uitvoeren, waardoor je bij de houtbewerking flexibel en nauwkeurig op hoog niveau kunt werken.

Wat zijn freesmethoden en welke methode is het meest geschikt voor jouw doel? In dit artikel leggen we uit met welke freesmethoden je hoogwaardige resultaten kunt behalen en geven we je een overzicht van de freestechnieken in de houtbewerking. Je ontdekt bovendien de voor- en nadelen van de verschillende freesmethoden en waar je op moet letten voordat je een keuze maakt.

Inhoudsopgave

• Definitie
• Overzicht freesprocessen
• Indeling
• Freesprocessen in houtbewerking
• Freesprocessen op basis van de looprichting
• Waarin verschillen freesprocessen van elkaar?
• Freesprocessen: voor- en nadelen
• Veelgestelde vragen

Definitie: Wat zijn freesprocessen?

„Frezen“ is een verspaningstechniek waarbij materiaal door de cirkelvormige beweging van een frees van het werkstuk wordt verwijderd. Hiermee kun je hout, metaal en kunststof bewerken. Bij de houtbewerking worden freesgereedschappen gebruikt in de meubel- en interieurbouw of bij de raamconstructie om met behulp van speciale freesinzetstukken functionele en decoratieve effecten te bereiken. Alleen de gerichte keuze van freesprocessen en freesinzetstukken garandeert je een hoogwaardig resultaat.

Overzicht: Welke freesmethoden zijn er?

De keuze van het freesproces hangt af van de eisen van je project. Met deze freesmethoden kun je werkstukken op freesmachines bewerken:

• CNC frezen
• Profielfrezen
• Voorfrezen
• Vormfrezen
• Cirkelzagen
• 3D-frezen
• Vlakfrezen
• Schroeffrezen

Tip: De RUWI-freestafel (een mobiele tafelfreesmachine) biedt je een semi-stationair systeem dat nauwkeurig freeswerk combineert met een stabiele werktafel en grote flexibiliteit.

Hoe worden freesprocessen onderverdeeld?

Bij het bewerken van een werkstuk spelen het materiaal, het gebruiksdoel en de vorm een rol. Deze parameters helpen je bij het vinden van de juiste freesmethode:

Eenvoudige, cilindrische en vlakke oppervlakken:
- Vlakfrezen voor vlakke oppervlakken en treden, lineaire voeding
- Cirkelvormig frezen voor cilindrische oppervlakken (bijv. ronde pennen, binnen- of buitenrondingen)

Profielen frezen:
- Profielen frezen met een speciaal profielfreesgereedschap, dat je werkstuk in één bewerking een contour geeft

Gebogen oppervlakken, met name in de matrijzenbouw:
- Vormfrezen door middel van een gestuurde voedingsbeweging voor complexe, ruimtelijke structuren (bijv. NC-vormfrezen, nabewerkingsfrezen)

Zeer productief en efficiënt:
- CNC-frezen en 3D-frezen zijn snel, veelzijdig en nauwkeurig, met name voor veeleisende vormen of serieonderdelen

Overzicht: freesprocessen in de houtbewerking

Bedrijven in de houtverwerking verwachten van freesmachines efficiënte en nauwkeurige resultaten. Elk freesproces is afgestemd op specifieke bewerkingsprocessen om werkstukken op een rendabele manier te produceren.

CNC frezen

Computergestuurde freesmachines met spindels met een hoog toerental en veel gereedschapsposities. Ideaal voor de meubelbouw of andere houtverwerkende bedrijven die baat hebben bij de veelzijdigheid en snelheid.

Cirkelzagen

Met behulp van speciale freeskoppen kunnen ronde pennen of cilindrische vormen worden gemaakt. Ook het afwerken van ronde zaagsneden is hiermee mogelijk.

Vormfrezen

Vormfrezen is geschikt voor complexe, ruimtelijke ontwerpen of profielbewerkingen. Meestal wordt dit uitgevoerd op CNC-machines om een hoge precisie te bereiken.

Schroeffrezen

Het frezen van schroeven, schroefdraad of spindels met behulp van geschikte schroefdraadfrezen (bijvoorbeeld frezen voor meerdere schroefdraadbereiken of boorschroefdraadfrezen). Bij houtbewerking worden vaak tandfrezen gebruikt om stevige tandverbindingen te maken.

Vlakfrezen

Vlakfrezen is in alle sectoren de belangrijkste freesmethode om gladde, vlakke oppervlakken te verkrijgen. Meestal maken gebruikers gebruik van freeskoppen met een instelhoek van 45°, wat zorgt voor weinig trillingen en een hoge productiviteit.

Voorfrezen

Voor het afschaven van grote oppervlakken. Hiermee kunnen gladde oppervlakken van gelijkmatige kwaliteit worden verkregen. Er is een breed assortiment aan gereedschappen met verschillende instelhoeken beschikbaar.

Profielfrezen

Veel decoratieve freeswerkzaamheden in de meubelindustrie worden uitgevoerd met profielfrezen. Rondingen, groeven of andere versieringen op lijsten en fronten zijn typische toepassingen. De gebruikelijke radii liggen tussen 4 en 18 mm.

3D-frezen

Tegenwoordig zijn 3D-freesmachines ook voor kleine bedrijven betaalbaar. Ze bieden een uitgebreide vormvariatie en geautomatiseerde processen, met name bij het vormfrezen. Hiermee kun je zelfs de meest bijzondere wensen van klanten realiseren.

Freesprocessen op basis van de looprichting

De freesrichting wordt bepaald door de voortbewegingsrichting en de draairichting van het gereedschap. Bij houtbewerking is dit van belang omdat er zoveel mogelijk in de richting van de houtvezels moet worden gefreesd. Er wordt onderscheid gemaakt tussen:

Opwaarts frezen

De voeding verloopt in tegengestelde richting van de draairichting van de frees. Daardoor wordt de spaandikte groter. Dit kan warmteontwikkeling en wrijving vergroten en tot trillingen leiden – vooral bij dunne werkstukken. Stem daarom de voedingssnelheid en het toerental nauwkeurig op elkaar af.

Gesynchroniseerd frezen

De draairichting van de frees en de voedingsrichting komen overeen. Daarbij ‘trekt’ de frees zich door het materiaal en zorgt voor een polijstend effect, maar kan moeilijker te geleiden zijn. Er is een groter risico op ongevallen en in sommige omgevingen is frezen in dezelfde richting zelfs helemaal niet toegestaan.

Waarin verschillen freesprocessen van elkaar?

Elke freesmethode is geoptimaliseerd voor een specifiek toepassingsdoel: of je nu profielen, treden, vlakken of schroefdraad wilt maken, elke methode maakt gebruik van andere freeskoppen en instellingen. Doorslaggevend zijn de positie van de frees, de snijboog, de snijhoek en de keuze tussen frezen in dezelfde of tegengestelde draairichting. In combinatie met CNC-systemen zijn zeer nauwkeurige en veelzijdige bewerkingen mogelijk.

Freesprocessen – voor- en nadelen

Bij het kiezen van een freesmethode gaat het om de ideale balans tussen kostenefficiëntie en bewerkingskwaliteit. In tegenstelling tot bij metaalbewerking wordt bij het frezen van hout geen vloeistof gebruikt voor koeling. Dit is belangrijk bij hardhout, om te voorkomen dat het gereedschap of het werkstuk te heet wordt en er schade ontstaat. Zorg daarom voor een afgestemde combinatie van voedingssnelheid, toerental en freesdiameter.

Of je in dezelfde richting of tegen de draairichting in freest, hangt af van je ervaring: tegen de draairichting in frezen is veiliger, maar belast de frees en het werkstuk zwaarder. In dezelfde richting frezen is minder belastend voor het materiaal, maar vereist meer ervaring en een nauwkeurig afgestelde machine.

Veelgestelde vragen

Welke indeling van freesprocessen bestaat er?

Meestal wordt er een indeling gemaakt op basis van:

1. Soort materiaalbewerking (bijv. vlakfrezen, rondfrezen)
2. Voeding en draairichting (tegenlopend frezen, gelijkloops frezen)

Vaak worden freesprocessen ook ingedeeld op basis van freesmachines, freesgereedschappen en materialen.

Welke freesmethoden zijn er?

Tot de meest gangbare bewerkingen behoren: CNC-frezen, profielfrezen, kopfrezen, vormfrezen, rondfrezen, 3D-frezen, vlakfrezen en schroeffrezen.